स्मार्टफोन खरिद गर्दा धेरैजसो प्रयोगकर्ताको मुख्य चासो ब्याट्री ब्याकअपमै हुने गर्छ। अचेल सामसङ, ह्वावे, गुगल, वनप्लस र एप्पल जस्ता प्रमुख ब्रान्डले आफ्ना स्मार्टफोनमा फास्ट चार्जिङ प्रविधिलाई प्राथमिकताका साथ समावेश गरिरहेका छन्। दैनिक जीवनमा निकै उपयोगी साबित भए तापनि फास्ट चार्जिङले फोनको ब्याट्रीलाई दीर्घकालीन असर पुर्याउँछ कि पुर्याउँदैन भन्ने चासो धेरैमा देखिन्छ।
ब्याट्री प्रविधि र फास्ट चार्जिङको कार्यशैली
हामीले प्रयोग गर्ने स्मार्टफोन र विद्युतीय सवारीसाधनमा लिथियम-आयन (Lithium-ion) ब्याट्री प्रयोग हुन्छ। ब्याट्रीको आधारभूत प्रविधिमा लामो समयदेखि ठूलो परिवर्तन नभए पनि सफ्टवेयर र चिपसेटमा पावर सेभिङ क्षमता अभिवृद्धि गरिएको छ। कार वा अन्य ठूला उपकरणको ब्याट्री क्षमता 'वाट आवर' (Wh) मा नापिन्छ भने फोनको ब्याट्री 'मिलिएम्पियर आवर' (mAh) मा गणना गरिन्छ।
पुराना चार्जरहरू सामान्यतया ५ देखि १० वाट क्षमताका हुन्थे भने आधुनिक फास्ट चार्जरहरू त्योभन्दा आठ गुणासम्म बढी क्षमतामा काम गर्न सक्छन्। प्राविधिक रूपमा त्रुटिरहित फास्ट चार्जिङले ब्याट्रीमा सोझै क्षति पुर्याउँदैन, किनभने यसले दुई चरणमा काम गर्छ:
१. पहिलो चरण: खाली ब्याट्रीमा तीव्र गतिमा उच्च भोल्टेज प्रवाह गराइन्छ। यसले गर्दा पहिलो १० देखि ३० मिनेटमै ब्याट्री ५० देखि ७० प्रतिशतसम्म चार्ज हुन्छ। यस समयमा ब्याट्रीले ऊर्जा सहजै सोस्ने भएकाले नकारात्मक असर पर्दैन।
दोस्रो चरण: ब्याट्री निश्चित स्तरमा पुगेपछि चार्जिङको गति स्वतः ढिलो हुन्छ। यस चरणमा फोनको आन्तरिक प्रणालीले तापक्रम र भोल्टेजलाई नियन्त्रणमा राख्छ।
ब्याट्रीको सुरक्षा र ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू
आधुनिक स्मार्टफोनहरूमा 'ब्याट्री म्यानेजमेन्ट सिस्टम' जडान गरिएको हुन्छ, जसले ब्याट्री १०० प्रतिशत चार्ज भएपछि स्वतः विद्युत प्रवाह रोक्छ। त्यसैगरी, ब्याट्री पूर्ण रूपमा शून्य प्रतिशतमा पुग्दा हुने हानिकारक रासायनिक प्रतिक्रियाबाट जोगाउन फोन स्वतः बन्द हुने सुरक्षा फिचर पनि राखिएको हुन्छ। तैपनि, ब्याट्रीलाई स्वस्थ राख्न चार्ज ३० प्रतिशतभन्दा तल झर्नुअघि नै चार्जमा जोड्नु उत्तम मानिन्छ।
ब्याट्रीका लागि सबैभन्दा घातक तत्व अत्यधिक तापक्रम हो। ८६ डिग्री फरेनहाइटभन्दा बढीको तापमानले ब्याट्रीको कार्यक्षमता र आयु घटाइदिन्छ। त्यसैले फोनलाई घाम लाग्ने ठाउँ वा तातो गाडीको ड्यासबोर्डमा राख्नु हुँदैन। साथै, सधैं आधिकारिक र गुणस्तरीय चार्जर मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। सामसङ र एप्पल जस्ता ब्रान्डले विश्वव्यापी मानक अपनाउने भए तापनि ह्वावे र वनप्लसका लागि विशेष डिजाइन गरिएका केबल र चार्जर आवश्यक पर्छन्।
